الشيخ حسين المظاهري

67

مقايسه اى بين سيستمهاى اقتصادى ( فارسى )

يادآورى آنچه گفتيم 1 - ارزشها دوگونه‌اند ، يك قسم از آنها كه مقام والاترى دارد و اصولا به حساب نيامده ارزشهاى معنوى است ، و اتفاقا همه‌ى مصيبتها از همين‌جا سرچشمه مىگيرد . 2 - قانون عرضه و تقاضا اصولا براى ترقى و تنزّل قيمتها و چگونگى اين ترقى و تنزل وضع شده نه براى تعيين اصل ارزش ، و به كار گرفتن آن براى تعيين اصل ارزش بيجاست ، و به گفته‌ى طلّاب استعمال شيء در غير ما وضع له است . 3 - ارزش يك امر اعتبارى است و خود آن خارجيت ندارد بلكه منشأ انتزاع آن خارجيت دارد ، و منشأ انتزاع آن كار و عرضه و تقاضا و مطلوبيت ذاتى و اغراض و دواعى عقلاء است . بنابراين كار مساوى با ارزش نيست بلكه علّت و منشأ ارزش است و نيز كار علت منحصر براى ارزش نيست بلكه از جمله علل آنست ، بنابراين كلام ماركس كه كار را مساوى باارزش مىداند از دو جهت ناتمام است . 4 - ارزش دو قسم است ، ارزش حقيقى و صادق و ارزش غير حقيقى و كاذب ، چنان كه علل ارزش نيز گاهى صادق و گاهى كاذب است . ارزش